Với mô hình kinh doanh “siêu nhỏ”, “kịch cà phê” đã rời những khu trung tâm đắt đỏ để mở ở những vị trí xa như Gò Vấp, Thủ Đức, quận 12, Hóc Môn… mà vẫn có khách.Cà phê Bệt: Bắt đầu từ sự... khác biệtCà phê Bệt (57A Tú Xương, Q.3, TP.HCM) của 2 nghệ sĩ trẻ Đỗ Thanh Lâm và Nguyễn Thiên Kim vừa công diễn vở Thám tử bất đắc dĩ (KB: Trần Khiết, ĐD: Lương Duyên), nâng kịch mục của mình lên 4-5 vở, sẽ diễn luân phiên vào các tối thứ Hai, Ba và Năm hàng tuần.
Việc mang văn học - nghệ thuật nói chung ra trình diễn, giới thiệu ở các quán cà phê là chuyện không mới, có lạ chăng là ở cách làm của từng địa điểm. Với mô hình diễn kịch dài phục vụ khách hàng, có thể nói cà phê Bệt của 2 nghệ sĩ trẻ Đỗ Thanh Lâm và Nguyễn Thiên Kim đang chọn cho mình một cách làm không dễ dàng. Mặt bằng quán ở đây thuê giá cao, kịch mục và các chương trình khác đều phải tự tổ chức, thuê mướn... nên rất khó khăn.
Vở Thám tử bất đắc dĩ vừa công diễn tại Cà phê Bệt
Đỉnh điểm, cà phê Bệt có 108 khách đến xem. Thường ngày, có khoảng 70 khách. Giá thức uống bình quân khoảng 75.000 đồng/ khách, không phụ thu. Nguyễn Thiên Kim cho biết, cát-sê diễn viên ở đây cũng không thua kém các sân khấu lớn là bao nhiêu, nhiều suất, nhiều vở còn ngang bằng. Đỗ Thanh Lâm thì nói có đêm trời mưa to, hoặc bị các sự kiện lớn “hớt khách”, quán phải bù lỗ cát-sê là chuyện bình thường.
Nhìn vào kịch mục của Bệt thì Thám tử bất đắc dĩ (chuyển thể từ tác phẩm Đoạn tuyệt của Nhất Linh) thiên về hình sự; Ngao Sò Ốc Hến (KB: NSND Nguyễn Thành Châu, ĐD: Đỗ Thanh Lâm) là hài kịch dân gian; Tình sống - tình chết (KB: Mai Thịnh, ĐD: Quốc Thịnh) là bi kịch; Sau một cơn giông (KB:Châu Thanh Bảo, ĐD: Thanh Tuấn) và Đỏ (KB: Thanh Tùng - Thanh Hồng, ĐD: Thanh Tùng) là tâm lý xã hội.
Sẽ là “đầu ra” của nghệ sĩ trẻ?
Tại TP.HCM hiện nay, mô hình diễn kịch dài (chứ không phải tấu hài) ở quán cà phê, ngoài Bệt, còn có Nhện (288/5 Huỳnh Văn Bánh, Phú Nhuận), Lít (3/13 Thích Quảng Ðức, Phú Nhuận), Q2 (Gò Vấp) và nhiều quán khác.
Ôm ấp ý tưởng từ 3 năm trước, có khoảng 2 năm thử nghiệm ở các không gian nhỏ, đến gần đây Bệt chính thức đi vào lối bài bản, nghĩa là có xin phép và phúc khảo trước khi công diễn. Dù việc xin phép diễn kịch ở quán cà phê không hề đơn giản, cơ quan cấp phép phải linh động thì mới tạo được tiền lệ này. Việc cấp phép không những giúp cho các quán như Bệt “đường đường chính chính” khi sáng đèn, mà còn tăng sự chọn lựa về phong cách xem kịch nơi khán giả.
Nơi đây cũng dần dà góp phần khẳng định tên tuổi cho các nghệ sĩ mới. Họ đã có người hâm mộ của riêng mình. Nếu Thế Sơn tỏ ra duyên dáng với các vai già, vai quan tham trong kịch dân gian, thì Tuyết Mai hợp với các vai lẳng, Quốc Thịnh vai bi, Lương Duyên vai chân chất, buồn - khổ... Những tác phẩm đã sáng đèn ở đây “phân vai” và “chia đều” cơ hội cho các diễn viên. Đặc biệt, dường như không có vai nhỏ, vì mỗi vở chỉ có 4-5 vai, nên nghệ sĩ nào cũng nhiều đất diễn. Đỗ Thanh Lâm vốn xuất thân trong gia đình nghệ thuật, hiểu được sự khắt khe khi làm nghề, nên chọn kịch bản, vở diễn khá hợp lý.
Giới làm nghề tại TP.HCM ai cũng biết sân khấu nhỏ (Kịch 5B) là cái nôi đào luyện bản lĩnh diễn xuất và tiếng nói sân khấu, vì các diễn viên phải nói trực tiếp, không qua micro. Với các diễn viên trẻ, việc diễn gần khán giả cũng giúp cho họ điều tiết và kiềm chế cảm xúc của mình.
Đặc điểm chung của các cà phê kịch là không gian rất nhỏ, thậm chí như Lít, sân khấu chỉ khoảng 2m2, nên việc tạo hình tượng rất cần sự nghiên cứu và bản lĩnh. Đa phần các nghệ sĩ diễn ở đây còn trẻ tuổi nghề, nên việc diễn sát khán giả, thậm chí xen kẽ với khán giả... là cách tốt để luyện nghề.
Chúng ta có thể gọi cách làm này là một ý tưởng đáng khích lệ, vì ai cũng biết các diễn viên mới ra trường đều cần nơi để chứng tỏ mình. Nhưng để xin vào các sân khấu lớn, hay ngay cả Kịch 5B, cũng không dễ, vì “cơ số” diễn viên của họ đã đủ, thậm chí thừa. Mà nếu có xin vào được, thì cũng rất khó để có những vai chính, trong khi các quán cà phê thì có vẻ như nhiều cơ hội hơn.
Hơn nữa, kịch cà phê vì nhỏ gọn, thậm chí “siêu nhỏ” nên cũng không quá lệ thuộc vào vị trí trung tâm, nhiều quán đã mở ở những vị trí xa trung tâm như Gò Vấp, Thủ Đức, quận 12, Hóc Môn... mà vẫn có khách.
Văn Bảy
Trích từ _ TT&VH
